Đốt rơm rạ gây ô nhiễm môi trường, gia tăng hiệu ứng nhà kính
1. Tác hại của việc xử lý rơm rạ không đúng cách
1.1. Đốt rơm rạ
Việc đốt rơm rạ phát sinh nhiều khí độc và bụi mịn gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe con người, đặc biệt là các bệnh về hô hấp; đồng thời làm giảm tầm nhìn, ảnh hưởng an toàn giao thông và gia tăng hiệu ứng nhà kính. Ngoài ra, đốt rơm rạ còn làm tiêu diệt vi sinh vật có ích trong đất, gây chai cứng đất, mất cân bằng sinh thái đồng ruộng, làm tăng nguy cơ sâu bệnh hại cây trồng và chi phí sản xuất nông nghiệp.
1.2. Để rơm rạ tồn dư trên đồng ruộng không xử lý đúng kỹ thuật
Rơm rạ sau thu hoạch nếu để tồn đọng nhiều trên đồng ruộng mà không được xử lý hoặc phân hủy đúng cách sẽ gây hiện tượng ngộ độc hữu cơ cho lúa vụ sau, làm lúa bén rễ chậm, vàng lá, nghẹt rễ, sinh trưởng kém. Đồng thời, quá trình phân hủy yếm khí của rơm rạ còn làm phát sinh khí độc trong đất, tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng.
Xử lý rơm rạ tại ruộng bằng chế phẩm sinh học
2. Các biện pháp thu gom, xử lý, tái sử dụng rơm rạ
2.1. Xử lý rơm rạ trực tiếp tại ruộng
Đây là biện pháp hiệu quả, tiết kiệm chi phí và góp phần cải tạo đất ngay tại đồng ruộng.
Chế phẩm khuyến cáo: Nên sử dụng các dòng vi sinh như: Quế Lâm, Trichoderma, AT-YTB, … Liều lượng: Chế phẩm Quế Lâm: 7 – 10 kg/sào; Trichoderma: 0,7 – 1 kg/sào; AT-YTB: 0,1 – 0,2 kg/sào; Vôi bột 15 – 20 kg/sào.
Cách thực hiện: Ngay trước khi cày dập rơm rạ, trộn chế phẩm vi sinh với cát ẩm hoặc đất bột rồi rắc đều lên mặt ruộng đã có nước. Sau khi cày lật, cần giữ nước trong ruộng từ 7 - 10 ngày rồi mới tiến hành bừa ngả.
Hiệu quả: Sau thời gian ngâm nước cùng vi sinh, rơm rạ sẽ mềm nhũn, hoai mục hoàn toàn, trở thành nguồn dinh dưỡng trực tiếp cho cây lúa.
2.2. Thu gom, xử lý rơm rạ làm phân bón hữu cơ tại gia đình
Phương pháp này giúp chủ động được nguồn phân bón chất lượng cho các loại cây màu và vườn cây ăn quả:
- Thu gom: phân loại rơm rạ loại bỏ hoàn toàn hóa chất, bao bì nilon hay vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật.
- Đắp đống ủ: Rải rơm rạ thành lớp dày khoảng 15 cm. Phun hoặc tưới dung dịch chế phẩm vi sinh Quế Lâm, Trichoderma, AT-YTB… Lặp lại quy trình này cho đến khi hết nguyên liệu thì dùng bạt nilon phủ kín để giữ nhiệt và độ ẩm.
- Kiểm tra và đảo trộn: Giữ độ ẩm đống ủ ở mức khoảng 60% (kiểm tra bằng cách nắm chặt nguyên liệu, nếu thấy nước rỉ nhẹ qua kẽ tay là đạt). Sau 7 ngày và 21 ngày, tiến hành đảo trộn từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới. Hiệu quả: Chỉ sau khoảng 30 ngày, đống ủ sẽ tạo ra nguồn phân hữu cơ tơi xốp, giúp tiết kiệm ít nhất 20% lượng phân bón hóa học cho mùa vụ sau.
Xử lý rơm rạ thành phân hữu cơ cải tạo đất
* Những lưu ý khi sử dụng chế phẩm vi sinh
Để vi sinh vật hoạt động tốt nhất và mang lại hiệu quả cao, cần chú ý nguyên tắc sau:
- Chỉ sử dụng chế phẩm vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh ánh nắng gay gắt làm chết vi sinh vật.
- Tuyệt đối không dùng chung vi sinh với vôi bột, phân bón hóa học hoặc thuốc trừ cỏ, trừ ốc. Nếu đã phun thuốc diệt ốc hoặc thuốc cỏ sau 2 đến 3 ngày sau mới được sử dụng chế phẩm vi sinh.
Ngoài ra, có thể tái sử dụng rơm rạ làm thức ăn cho gia súc, trồng nấm, làm vật liệu che phủ và giá thể trong trồng trọt, làm đệm lót sinh học trong chăn nuôi,…
Việc thu gom, xử lý và tái sử dụng rơm rạ đúng cách không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác mà còn góp phần bảo vệ môi trường, xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững.
Mỗi người dân hãy cùng thay đổi thói quen xử lý rơm rạ sau thu hoạch, hạn chế đốt ngoài đồng ruộng, tích cực áp dụng các biện pháp thân thiện với môi trường để giữ gìn cảnh quan nông thôn xanh, sạch, đẹp./.