Cắt giảm thủ tục dựa trên dữ liệu - giảm gánh nặng giấy tờ, tăng tiện ích cho người dân
Theo nội dung Công điện số 18/CĐ-UBND, các sở, ban, ngành, Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố và UBND các phường, xã được yêu cầu tập trung triển khai ngay các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP. Điểm thay đổi quan trọng, tác động trực tiếp tới người dân và doanh nghiệp là: khi cá nhân đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia VNeID để thực hiện TTHC, sẽ không phải ký số đối với các biểu mẫu điện tử tương tác, đồng thời không bị yêu cầu cung cấp lại các thông tin, giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc chuyên ngành do cơ quan nhà nước khác đang quản lý.
Điều này cụ thể hóa nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”, chuyển từ mô hình xử lý hồ sơ nặng về giấy tờ sang mô hình giải quyết TTHC dựa trên dữ liệu, trong đó dữ liệu được chia sẻ, tái sử dụng giữa các cơ quan nhà nước. Về bản chất, đây chính là bước hiện thực hóa mục tiêu cốt lõi của CCHC: giảm tối đa gánh nặng thủ tục cho người dân, doanh nghiệp; rút ngắn thời gian, chi phí tuân thủ; đồng thời tạo môi trường hành chính minh bạch hơn, hạn chế tiếp xúc trực tiếp, góp phần ngăn ngừa “tham nhũng vặt” trong giải quyết công việc.
Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP - nền tảng pháp lý mới cho cải cách thủ tục hành chính
Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP của Chính phủ quy định cụ thể danh mục các TTHC cắt giảm, đơn giản hóa trên cơ sở khai thác, sử dụng dữ liệu số, trong đó có 786 thủ tục thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu và 8 thủ tục cắt giảm thành phần hồ sơ. Bằng cách chuyển từ việc yêu cầu người dân mang theo nhiều loại giấy tờ sang yêu cầu cơ quan hành chính chủ động “đi tìm dữ liệu” trong các cơ sở dữ liệu dùng chung để giải quyết công việc, Chính phủ thể hiện rõ quan điểm chỉ đạo lấy dữ liệu làm nền tảng cho cải cách TTHC.
Cải cách này gắn chặt với định hướng xây dựng Chính phủ số, hướng tới Chính phủ thông minh vận hành chủ yếu trên các nền tảng dữ liệu và công nghệ số, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược cho quản trị công. Quyết định số 2629/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển Chính phủ số đến năm 2030 nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, bảo đảm hiệu quả, minh bạch và tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ của các cơ quan nhà nước. Việc Hà Nội nhanh chóng cụ thể hóa Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP thể hiện quyết tâm bám sát, triển khai đồng bộ các chủ trương lớn của Trung ương trong lĩnh vực cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Phân công rõ trách nhiệm, đề cao kỷ luật, kỷ cương hành chính
Công điện số 18/CĐ-UBND giao Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu kết nối các hệ thống thông tin chuyên ngành với Hệ thống thông tin giải quyết TTHC của Thành phố, dự kiến hoàn thành trước ngày 05/12/2025. Đồng thời, Sở có trách nhiệm hướng dẫn các đơn vị số hóa, chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm khả năng liên thông và khai thác hiệu quả trong quá trình giải quyết TTHC.
Các sở, ngành được giao rà soát toàn bộ TTHC thuộc phạm vi quản lý, trên cơ sở danh mục 786 thủ tục được thay thế hồ sơ bằng dữ liệu và 8 thủ tục cắt giảm thành phần hồ sơ theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP, để xây dựng phương án tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC trên nền dữ liệu. Phương án này được gửi Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố thẩm định, phê duyệt.
Công điện đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân của Giám đốc, Thủ trưởng các sở, ngành và Chủ tịch UBND phường, xã trong việc bảo đảm tiến độ, chất lượng triển khai. Việc gắn yêu cầu CCHC với kỷ luật, kỷ cương hành chính, đề cao trách nhiệm người đứng đầu là một trong những mục tiêu trọng tâm của cải cách: chuyển từ “trách nhiệm tập thể chung chung” sang cơ chế phân công, phân nhiệm rõ ràng, có kiểm tra, giám sát, có đánh giá kết quả cụ thể.
Quang cảnh buổi làm việc ngày 29/10/2025 tại UBND thành phố Hà Nội với Đoàn công tác của Bộ Tư pháp về nội dung liên quan đến việc tổ chức rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Ảnh minh hoạ: VGP
Trung tâm Phục vụ hành chính công - “bộ lọc” quy trình và “kho dữ liệu” dùng chung
Trong mô hình mới, Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố giữ vai trò nòng cốt trong cả hai khâu: tái cấu trúc quy trình và xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung cho TTHC. Theo Công điện, Trung tâm có nhiệm vụ phối hợp với các sở, ngành công bố quy trình giải quyết TTHC sau tái cấu trúc trên Cổng Dịch vụ công quốc gia trước ngày 03/12/2025; đồng thời triển khai xây dựng Kho cơ sở dữ liệu hành chính dùng chung của Thành phố để phục vụ tái sử dụng dữ liệu, giảm tối đa hồ sơ, giấy tờ trong giải quyết thủ tục, phấn đấu hoàn thành trước ngày 31/12/2025.
Trước đó, tại buổi làm việc giữa Đoàn công tác Bộ Tư pháp và UBND thành phố Hà Nội về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội cho biết kết quả rà soát sơ bộ cho thấy trong tổng số 734 TTHC có thành phần hồ sơ sẵn sàng thay thế bằng dữ liệu, có 300 TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của các cấp chính quyền trên địa bàn thành phố; trong đó, cấp thành phố là 228 thủ tục, cấp xã, phường là 72 thủ tục. Những số liệu này cho thấy khối lượng công việc rất lớn đặt lên hệ thống hành chính công một cấp của Hà Nội, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, chuyên nghiệp để bảo đảm vừa cắt giảm mạnh mẽ thủ tục, vừa không làm gián đoạn việc phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Dữ liệu - “hạ tầng mềm” của mô hình chính quyền đô thị hai cấp
Từ ngày 01/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, bộ máy hành chính ở Hà Nội tiếp tục được tinh gọn về đầu mối, chức năng, nhiệm vụ được phân định rõ hơn giữa các cấp chính quyền. Theo đó, cải cách TTHC dựa trên dữ liệu không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà trở thành “hạ tầng mềm” bảo đảm cho bộ máy tinh gọn vẫn vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả.
Dữ liệu số được kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan giúp loại bỏ tình trạng “mỗi nơi hỏi một kiểu”, “một thông tin phải khai báo nhiều lần”, góp phần giảm tải cho bộ phận “một cửa” và đội ngũ công chức trực tiếp tiếp nhận, giải quyết hồ sơ. Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, dữ liệu chuẩn hóa, liên thông còn tạo nền tảng cho việc phân tích, dự báo, hỗ trợ lãnh đạo các cấp ra quyết định kịp thời, chính xác hơn trong điều hành phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.
Gắn cắt giảm thủ tục với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái dịch vụ công số
Việc triển khai Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP và Công điện số 18/CĐ-UBND về cắt giảm TTHC dựa trên dữ liệu diễn ra song song với những bước đi mạnh mẽ của Hà Nội trong thúc đẩy sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Mới đây, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết quy định nội dung chi, mức chi khuyến khích tổ chức, cá nhân thực hiện dịch vụ công trực tuyến, với chính sách “3 không”: không chi phí chuyển trả hồ sơ, kết quả tại nhà; không chi phí cấp mới, gia hạn chữ ký số cho cá nhân; và không thu phí, lệ phí khi nộp hồ sơ trực tuyến (trừ phí thẩm định).
Những chính sách hỗ trợ trực tiếp này tạo sự bổ trợ chặt chẽ cho cải cách TTHC dựa trên dữ liệu: khi người dân không còn phải nộp nhiều loại giấy tờ, không mất phí, lệ phí và chi phí vận chuyển hồ sơ, đồng thời có thể sử dụng chữ ký số thống nhất trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, VNeID và ứng dụng iHanoi, thì động lực chuyển từ nộp hồ sơ trực tiếp sang trực tuyến sẽ mạnh mẽ hơn. Hà Nội đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái dịch vụ công số hiện đại, đồng bộ, minh bạch, qua đó cải thiện các chỉ số quan trọng như PAR INDEX, SIPAS, DTI của Thành phố.
Cải cách hành chính dựa trên dữ liệu - yêu cầu đổi mới tư duy phục vụ
Dù hệ thống pháp lý, cơ sở dữ liệu và hạ tầng công nghệ có được hoàn thiện đến đâu, thành công của cải cách hành chính vẫn phụ thuộc trước hết vào con người. Tinh thần của Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP, Công điện số 201/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng như Công điện số 18/CĐ-UBND của thành phố Hà Nội đều nhấn mạnh: mục tiêu cuối cùng của việc rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC là phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn, xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, minh bạch.
Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải chuyển mạnh từ tư duy “quản lý - cấp phép” sang tư duy “phục vụ - đồng hành”, chủ động khai thác dữ liệu, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, kiên quyết không yêu cầu bổ sung các giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu. Kỷ luật, kỷ cương hành chính cần được siết chặt; những trường hợp chậm trễ, gây phiền hà, cố tình phát sinh thêm thủ tục trái quy định phải được phát hiện, xử lý nghiêm.
Song song với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số, kỹ năng sử dụng và bảo đảm an toàn dữ liệu cho đội ngũ công chức, nhất là ở cấp cơ sở, phải được coi là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với đánh giá, xếp loại hằng năm. Đây cũng là yêu cầu then chốt để khẳng định vai trò tiên phong, dẫn dắt của Hà Nội trong xây dựng mô hình chính quyền đô thị, chính quyền số, góp phần lan tỏa kinh nghiệm CCHC dựa trên dữ liệu tới các địa phương khác.
Với việc chủ động triển khai Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP bằng các giải pháp cụ thể, lộ trình, thời hạn rõ ràng, Hà Nội đang đi những bước chắc chắn trên con đường xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, vận hành trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp, mà còn là nền tảng căn bản để Thủ đô bứt phá trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện thành công mục tiêu xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số mà Đảng, Nhà nước đã đề ra./.