Thông tư 19 có hiệu lực từ ngày 31/10/2025, được đánh giá là đã thay đổi gần như toàn diện so với Thông tư 08, đặc biệt là về các hình thức kỷ luật học sinh. Theo quy định mới, kỷ luật học sinh phải bảo đảm tính nhân văn, lấy giáo dục làm trọng, tôn trọng, bao dung, khách quan, không định kiến, đồng thời phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, giới tính, thể chất, hoàn cảnh gia đình và văn hóa vùng miền của từng học sinh. Văn bản cũng khẳng định không sử dụng bất kỳ biện pháp kỷ luật nào mang tính bạo lực, xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc ảnh hưởng đến thể chất, tinh thần của học sinh.
Theo Thông tư 19, hình thức kỷ luật cao nhất chỉ dừng ở mức yêu cầu viết bản kiểm điểm. Với học sinh tiểu học, việc kỷ luật chỉ giới hạn ở hai biện pháp: nhắc nhở và yêu cầu xin lỗi. Đối với học sinh các cấp học khác, có ba hình thức gồm nhắc nhở, phê bình và yêu cầu viết bản tự kiểm điểm. Song song với đó, Thông tư bổ sung hoạt động hỗ trợ khắc phục hành vi vi phạm như khuyên bảo, động viên, tư vấn, theo dõi, yêu cầu tham gia công tác xã hội trong trường học, hoặc phối hợp với gia đình để giúp học sinh điều chỉnh hành vi, thay đổi nhận thức. Như vậy, toàn bộ 5 hình thức kỷ luật nặng nề của Thông tư 08 trước đây, gồm khiển trách trước lớp, khiển trách trước hội đồng kỷ luật nhà trường, cảnh cáo trước toàn trường, đình chỉ học tập một tuần lễ và đuổi học một năm, đã chính thức bị bãi bỏ.
Ngoài quy định về kỷ luật, Thông tư 19 còn nêu rõ 5 hình thức khen thưởng học sinh, gồm tuyên dương trước lớp, tuyên dương trước toàn trường, giấy khen của hiệu trưởng, thư khen, cùng các hình thức động viên, khen thưởng khác do nhà trường hoặc tổ chức, cá nhân thực hiện nhằm ghi nhận, khích lệ kịp thời những thành tích trong học tập và rèn luyện.
Nguyên tắc xuyên suốt của Thông tư 19 là khen thưởng và kỷ luật học sinh phải bảo đảm tính giáo dục, nhân văn, vì sự tiến bộ của người học; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tự chủ và trách nhiệm của hội đồng trường, hiệu trưởng, giáo viên, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội.
Với những thay đổi này, Thông tư 19 được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý mới, phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, lành mạnh, nơi học sinh vừa được động viên, khích lệ, vừa được định hướng, hỗ trợ để trưởng thành.