Từ đó đến nay, 80 năm đã trôi qua, Quốc hội Việt Nam không ngừng lớn mạnh, đồng hành với dân tộc qua mọi chặng đường bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.
Các đại biểu tham quan Triển lãm tư liệu "Quốc hội Việt Nam - Hành trình 80 năm xây dựng và phát triển", ngày 5-1. Ảnh: Lê Minh
Lịch sử tự hào của Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên
Nhìn lại chặng đường 80 năm đã qua, chúng ta càng thấm thía ý nghĩa lịch sử đặc biệt của ngày 6-1-1946, ngày mà lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, người dân Việt Nam chính thức được cầm lá phiếu để lựa chọn những người đại diện cho mình trong cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước. Khi đó, đất nước vừa giành được độc lập sau Cách mạng Tháng Tám, chính quyền còn non trẻ, thù trong giặc ngoài bủa vây, nền kinh tế kiệt quệ, đời sống nhân dân muôn vàn khó khăn. Thế nhưng, thay vì lựa chọn con đường áp đặt hay mệnh lệnh hành chính, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã đặt niềm tin trọn vẹn vào nhân dân, trao cho nhân dân quyền tự quyết thông qua lá phiếu dân chủ.
Trong Lời kêu gọi Tổng tuyển cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác công việc nước nhà". Người cũng khẳng định rõ: "Đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử vừa là quyền lợi quý báu, vừa là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi người cử tri". Những lời căn dặn ấy không chỉ là tuyên bố về một sự kiện chính trị, mà là sự khẳng định mạnh mẽ tư tưởng "dân là gốc", đặt nhân dân vào vị trí trung tâm của quyền lực nhà nước.
Ngày 6-1-1946 vì thế trở thành một ngày hội lớn. Khắp Bắc - Trung - Nam, từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi, người dân nô nức đi bỏ phiếu, bất chấp bom đạn, thiên tai và sự phá hoại của kẻ thù. Các tài liệu lịch sử ghi lại, hơn 90% cử tri đã tham gia bầu cử, trong đó có rất nhiều phụ nữ, trí thức, công nhân, nông dân, chức sắc tôn giáo, người dân tộc thiểu số - những lực lượng xã hội lần đầu tiên có cơ hội bình đẳng thực hiện quyền công dân của mình. Đây cũng là một trong những cuộc bầu cử sớm nhất ở châu Á khẳng định rõ nguyên tắc phổ thông đầu phiếu, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
Quốc hội khóa I ra đời từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử ấy đã nhanh chóng khẳng định vai trò của mình. Ngày 2-3-1946, Quốc hội khóa I họp kỳ đầu tiên, thông qua nhiều quyết sách hệ trọng, trong đó ban hành Hiến pháp năm 1946 - bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, được đánh giá là một văn bản dân chủ, tiến bộ, đề cao quyền con người, quyền công dân, đặt nền móng cho Nhà nước pháp quyền Việt Nam.
Trong suốt các giai đoạn lịch sử sau này, từ kháng chiến chống thực dân, đế quốc, đến công cuộc thống nhất đất nước, rồi đổi mới và hội nhập quốc tế, Quốc hội Việt Nam luôn đồng hành với dân tộc, xây dựng hệ thống pháp luật, quyết định những vấn đề trọng đại, gìn giữ hòa bình, ổn định và phát triển đất nước. Mỗi kỳ bầu cử Quốc hội đều là một lần nhân dân tiếp tục trao gửi niềm tin, tiếp nối tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946.
Nhìn lại 80 năm, chúng ta có quyền tự hào rằng Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên không chỉ đánh dấu sự trưởng thành của Nhà nước Việt Nam dân chủ, mà còn khẳng định một giá trị trường tồn: Mọi quyền lực nhà nước đều bắt nguồn từ nhân dân và thuộc về nhân dân. Chính tinh thần ấy đã trở thành nền tảng để Quốc hội Việt Nam không ngừng đổi mới, lớn mạnh, xứng đáng là hiện thân của ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân Việt Nam trong mọi thời kỳ lịch sử. Hôm nay, trong kỷ nguyên hội nhập và chuyển đổi số, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội tiếp tục khẳng định sứ mệnh thiêng liêng: Bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Tầm quan trọng của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội trong kỷ nguyên mới
80 năm sau Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta càng nhận thức sâu sắc hơn rằng, bầu cử đại biểu Quốc hội không chỉ là một thủ tục pháp lý, mà là một thiết chế nền tảng của chế độ dân chủ, nơi nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực của mình thông qua lá phiếu. Mỗi kỳ bầu cử không chỉ lựa chọn những con người cụ thể, mà còn xác lập niềm tin của xã hội đối với Nhà nước, củng cố sự đồng thuận và đại đoàn kết dân tộc, tạo nên động lực chính trị - xã hội cho sự phát triển đất nước.
Trong bối cảnh mới, khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển nhanh, bền vững, chuyển đổi số mạnh mẽ, hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời phải đối diện với nhiều biến động khó lường của kinh tế, địa chính trị thế giới, vai trò của Quốc hội càng trở nên trọng yếu. Quốc hội không chỉ xây dựng luật, mà còn thiết kế thể chế phát triển, kiến tạo môi trường pháp lý cho đổi mới sáng tạo, bảo đảm công bằng xã hội, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và lợi ích quốc gia, dân tộc.
Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu Quốc hội phải thực sự là người đại diện trung thực của nhân dân. Như cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khi trên cương vị Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: "Chúng ta đập nhịp đập của cuộc sống, của trái tim, của nhân dân thì nhất định hoạt động của Quốc hội sẽ sinh động và hiệu quả". Những thông điệp ấy đến nay luôn còn nguyên giá trị, nhắc nhở rằng sức mạnh của Quốc hội bắt nguồn từ nhân dân và phải trở lại phục vụ nhân dân.
Cuộc bầu cử Quốc hội trong kỷ nguyên mới vì thế mang nhiều tầng ý nghĩa. Đó là quyền chính trị thiêng liêng của mỗi công dân, là thước đo của dân chủ, kỷ cương, minh bạch, đồng thời là quá trình lựa chọn đội ngũ tinh hoa chính trị - pháp lý - xã hội để gánh vác trọng trách trước quốc gia. Một lá phiếu đúng đắn là sự gửi gắm niềm tin, trách nhiệm và kỳ vọng về một Quốc hội trí tuệ, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân và Tổ quốc.
Ngày nay, khi đất nước đặt mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, khi các nhiệm vụ mới như thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tri thức, chuyển đổi năng lượng, ứng phó an ninh phi truyền thống, xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại đặt ra yêu cầu cao chưa từng có, Quốc hội không chỉ là cơ quan xây dựng luật, mà còn là trung tâm của tư duy cải cách, đột phá thể chế và bảo đảm niềm tin xã hội. Trách nhiệm của cơ quan dân cử vì vậy vừa lớn lao, vừa vinh dự: Phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật, đổi mới phương thức giám sát, nâng cao chất lượng quyết định những vấn đề quan trọng; đồng thời phải tăng cường đối thoại, lắng nghe, gắn bó chặt chẽ với nhân dân.
Kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên, chúng ta không chỉ tri ân những thế hệ đi trước đã đặt nền móng cho nền dân chủ cộng hòa, mà còn khẳng định một chân lý đã được chứng minh bằng lịch sử: Khi nhân dân thực sự làm chủ, khi Quốc hội thực sự là hiện thân của ý chí, nguyện vọng của nhân dân, thì quốc gia có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững, hội nhập tự tin và vươn lên mạnh mẽ.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Quốc hội Việt Nam tiếp tục mang trên mình sứ mệnh cao cả: Là nơi kết tinh trí tuệ dân tộc, là trụ cột của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là biểu tượng của niềm tin nhân dân và là chỗ dựa cho mọi quyết sách quốc gia. Giữ vững tinh thần của ngày 6-1-1946, mọi quyền lực nhà nước phải thuộc về nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, đó chính là cội nguồn sức mạnh để Việt Nam tiếp tục vững bước trên con đường xây dựng một đất nước hùng cường, thịnh vượng và hạnh phúc./.